HET ZIJN DE OUDERS DIE DE SCHOOL VAN HUN KIND MOETEN KUNNEN KIEZEN, NIET DE COMPUTER

Door Karim Van Overmeire op 22 oktober 2019, over deze onderwerpen: Onderwijs

 

HET ZIJN DE OUDERS DIE DE SCHOOL VAN HUN KIND MOETEN KUNNEN KIEZEN, NIET DE COMPUTER

Het onderwijs in Vlaanderen werd jarenlang geconfronteerd met een dalend aantal schoolkinderen, wat een direct gevolg was van het dalend aantal geboorten. Een aantal recente evoluties, en met name de toegenomen immigratie, heeft ervoor gezorgd dat het aantal schoolgaande kinderen weer steeg. Vooral in de grote steden zorgde dit soms voor problemen wanneer meer ouders voor een welbepaalde school kozen dan er beschikbare plaatsen waren.

Het stelsel van de zogenaamde ‘dubbele contingentering’ verscherpte dit probleem nog. De ‘dubbele contingentering’ splitst de schoolpopulatie op in ‘indicatorleerlingen’ en ‘niet-indicatorleerlingen’. Indicatorleerlingen zijn leerlingen wiens ouders een toelage krijgen of wiens moeder een laag opleidingsniveau heeft. Door aan elke school een streefcijfer van beide categorieën op te leggen, werd een ‘sociale mix’ beoogd. Het praktisch resultaat was dat, bij dreigend plaatsgebrek, vooral blanke en hoger opgeleide ouders voor de school gingen kamperen in de hoop voor hun kind een plaatsje te bemachtigen in het contingent ‘niet-indicatorleerlingen’.

Het nieuw inschrijvingsdecreet dat op 17 mei 2019 in het Vlaams Parlement werd gestemd, voert een nieuwe regeling in. De scholen kunnen nu kiezen. Als ze nog leerlingen willen kunnen weigeren omwille van de maximumcapaciteit van de school, moeten ze aansluiten bij een centraal aanmeldingssysteem waarbij een computer aan de ouders een ‘ticket’ voor een bepaalde school zal afleveren. Een school die niet aansluit bij het centraal aanmeldingssysteem is verplicht om alle leerlingen in te schrijven die zich aanmelden. Het nieuwe decreet heeft in elk geval een groot voordeel: niemand moet nog voor een school kamperen. In het ‘computersysteem’ levert de computer een ticket af waarbij het tijdstip van aanmelden geen belang heeft. In het andere geval moet de school elk kind inschrijven.

Het decreet laat dus de vrije keuze. Zowel bij de voorbereiding van het decreet als bij de stemming en bij de concrete toepassing op het terrein, werd en wordt er heel veel druk uitgeoefend om zoveel mogelijk scholen bij het ‘computersysteem’ te laten aansluiten. ‘Dwangvoederen’ is verboden bij ganzen, maar parlementsleden, onderwijsverstrekkers en schooldirecteurs kregen toch de trechter in de keel geduwd.

Behalve mijn natuurlijke allergie voor dat soort druk, meen ik dat er ook heel veel rationele, maar ook principiële argumenten zijn om niet bij het ‘computersysteem’ aan te sluiten. Ik word daarin alvast gevolgd door het Aalsters college van burgemeester en schepenen dat gisteren (21 oktober) besliste om met het stedelijk onderwijs niet in het computersysteem te stappen. Vanavond staat het punt geagendeerd op de gemeenteraad.

Mijn argumenten zijn de volgende:

  • De situatie in Aalst is helemaal niet zo acuut als in de grootsteden. Over de drie netten heen bedraagt de bezettingsgraad in ons basisonderwijs 82%. Met andere woorden: voor elke vijf stoeltjes is er nog altijd eentje niet bezet. Er zijn wel verschillen tussen de netten: in het vrij onderwijs 86%, in het gemeenschapsonderwijs 68% en in het stedelijk onderwijs 83%. Er zijn ook verschillen tussen de scholen. Op de meer dan 40 vestigingsplaatsen voor het lager onderwijs in Aalst zijn er op dit ogenblik maar drie die de volledige bezettingsgraad bereikt hebben. In andere scholen is soms maar de helft van de stoeltjes bezet. In de praktijk zien we trouwens dat er dikwijls nog een stoeltje kan bijgezet worden, zelfs nadat de theoretische 100% capaciteit bereikt werd. De enige oplossing voor een eventueel gebrek aan capaciteit bestaat in de creatie van extra plaatsen en daar zijn we mee bezig. De loutere invoering van het ‘computersysteem’ zorgt niet voor extra capaciteit. Is het dan verantwoord om een complex systeem op poten te zetten? Zoals de Engelsen het zo mooi formuleren: if it ain’t broke, don’t fix it.

 

  • Een veel gehoord argument tegen het oude systeem was dat ‘sociaal zwakkeren’ zich niet konden organiseren om in de rij gaan staan. Maar dat was natuurlijk vaak ook niet nodig. Voor ‘indicatorleerlingen’ was er immers zelden een inschrijvingsprobleem. Het omgekeerde is wel waar: ouders die – om welke reden dan ook – absoluut voor één welbepaalde school willen, hadden vroeger minstens nog de keuze om al dan niet voor de school te kamperen. Als deze school voor het ‘computersysteem kiest’, valt die keuze weg: de computer zal beslissen en de betrokken ouders moeten gewoon wachten tot ze in hun brievenbus een omslag met een ticketje vinden. Behalve de schoolkeuze zal de computer enkel rekening houden met de afstand tussen domicilie en school. Dat is dan dikke pech voor de ouders die voor een bepaald onderwijsproject kiezen, of voor de school waar ze vroeger zelf heen zijn gegaan, of voor de school waar de bomma in de buurt woont, of voor de school in de buurt van het eigen werk… Er zijn zoveel verschillende argumenten waarom ouders voor een bepaalde school willen kiezen, dat je die niet allemaal in een computer ingevoerd krijgt.

 

  • De bewering dat ook in computersysteem ‘de vrije schoolkeuze van de ouders’ voorop staat, klopt natuurlijk niet. Als er genoeg plaats is, krijgt iedereen de school van zijn keuze. Daar heb je geen computer voor nodig. Als er geen plaats is, zal niet de meest gemotiveerde of meest volhardende ouder voorrang krijgen, maar zal de computer beslissen. Wie uit de boot valt, krijgt dan de tweede of derde school van keuze. Degenen die een derde keuze trachten te verkopen als ‘de keuze van de ouders’ zijn volgens mij niet helemaal eerlijk bezig. In een belangrijke beslissing als de schoolkeuze van je kinderen is alleen de eerste keuze een echte keuze.

 

  • Bij de spoorwegovergangen in Frankrijk staat dikwijls een bordje: “Attention. Un train peut en cacher un autre.”  Die waarschuwing is ook beeldspraak geworden voor een situatie waarbij achter een bepaald debat een tweede debat wordt gevoerd. Dat is hier niet anders. In het onderwijslandschap zijn nogal wat krachten die streven naar een gelijkgeschakelde sociale mix met eenzelfde percentage ‘kansarme’ en ‘kansrijke’ leerlingen over het gehele grondgebied. Op dit ogenblik is dat niet zo. In pakweg Meldert of Gijzegem is de gemiddelde sociale achtergrond van de kinderen verschillend van bijvoorbeeld Rechteroever. Dat heeft een logische verklaring: ook de omgeving van de school is immers sterk verschillend. De Binnenstraat is Baardegem niet, en het centrum van Erembodegem is anders dan Herdersem. Op dit ogenblik krijgen scholen met meer ‘indicatorleerlingen’ ook meer ondersteuning. Dat is helemaal terecht, want elk kind moet maximale kansen krijgen. Sommigen dromen echter van een absolute ‘gelijkschakeling’ die in de praktijk alleen kan gerealiseerd worden door kinderen van Meldert naar Rechteroever te sturen en omgekeerd. Dit is niet uit de lucht gegrepen: dergelijk ‘bussing’ systeem werd en wordt in de Verenigde Staten gebruikt om ‘segregatie’ tegen te gaan. Zolang de ouders zelf de school van hun kind echt vrij kunnen kiezen, is zo’n doorgeslagen systeem natuurlijk niet mogelijk. Maar zodra alle kinderen enkel via een computersysteem hun school krijgen toegewezen, kan de natte droom van deze ‘sociaal engineers’ werkelijkheid worden. Dan zou het streven naar een absolute gelijkschakeling van de sociale mix wel eens voorrang kunnen krijgen op de vrije schoolkeuze van de ouders.

De vrije schoolkeuze wordt niet gegarandeerd in een ‘computersysteem’. Bovendien moeten er middelen en mensen worden vrijgemaakt om dat computersysteem in de praktijk uit te rollen. Maar ondertussen groeien de geruchten dat het bestaande decreet toch geen lang leven is beschoren. Bij de vorming van de nieuwe Vlaamse regering zijn de kaarten immers anders gedeeld. Het zou het wel eens kunnen dat het decreet opnieuw grondig wordt bijgestuurd. Laten we ondertussen in elk geval het belangrijkste veilig stellen: het recht van ouders om de school van hun kinderen te kiezen.

Hoe waardevol vond je dit artikel?

Geef hier je persoonlijke score in
De gemiddelde score is